November 2019

 


Even(t) in Rotterdam

Woensdagavond organiseerde het JNF een Israel-experience avond in de schitterende Van Nelle fabriek in Rotterdam. Het event was praktisch uitverkocht. Terecht, het was een buitengewoon geslaagde avond. Ik vertel er graag iets over.


I
edereen kent het JNF (Joods Nationaal Fonds) van de bomen. Het JNF bestaat veel langer (1902) dan de staat Israel. Al in het begin van de 20ste eeuw kocht het JNF land in het toenmalige Engelse Palestina. In elk Joods huis ligt wel een JNF boom-certificaat. Het beroemde blauw-witte JNF-busje is een symbool. Daar werden vroeger dubbeltjes en kwartjes in gestopt, met de feestdagen weleens een hele gulden! Ik heb ook nog zo’n busje, waarschijnlijk geërfd van mijn schoonouders


120 jaar na de oprichting van het JNF is Israel een groen land. Toch is het planten van bomen nog steeds nodig, al was het alleen maar om de vele hectares bos die die door de brandballonnen uit Gaza worden vernield. Danny Ben-David is JNF’s districtchef van de westelijke Negev-woestijn. Hj vertelde dat hij 60 seconden van Gaza woont. Daarmee bedoelde hij dat hij precies een minuut heeft om te schuilen voor de zoveelste terreuraanslag uit Gaza. Zijn heroïsche verhaal staat hier.


Een brandweerauto voor het bestrijden van een bosbrand is heel verschillend van een gewone brandweerauto. Er is dringend behoefte aan zo’n auto. Met hulp van de donateurs van het Nederlandse JNF gaat die er komen.

De demografische ontwikkeling van Israel gaat heel snel. Vivian Rinat, directeur van JNF-Nederland, vertelde dat in 2040 het aantal inwoners verdubbelt. 17 miljoen mensen! In het altijd optimistische Israel weet men zeker dat dat kan. Maar dan moet niet iedereen in het overvolle gebied tussen Jeruzalem en Tel Aviv blijven wonen. Hooggeschoold werk moet er komen in in de nu nog kurkdroge en dunbevolkte Arava-woestijn. Het toverwoord is water.  En dat komt er, mogelijk gemaakt door het JNF. Net als vroeger worden er eucalyptusbomen geplant. Die trekken water aan en daardoor verandert de woestijn in vruchtbare landbouwgrond, uitstekend geschikt voor hightech agricultuur. Zo is de cirkel rond.


N
iet alleen de stoere brandweerman vertelde zijn verhaal. Ambassadeur Naor Gilon sprak mooie woorden. Maar het meeste indruk maakte een meisje met Ethiopische achtergrond die vertelde hoe haar leven dankzij een studiebeurs van het JNF ten goede veranderde en hoe ze nu met sociaal werk de jeugd van het geplaagde Sederot helpt. Op een vraag uit het publiek waarom ze juist daar wilde wonen antwoordde ze: “waar anders? Die raketten uit Gaza, daar wen je aan en ik ben nu eenmaal een meisje van de woestijn.” 

Er was prachtige muziek, er was lekker Israelisch eten en er waren inspirerende mensen. Het was een geweldige avond, daar in Rotterdam. Het JNF organiseert regelmatig een Israel-experience. Ga daar naar toe!

29/11/2019


Lief!

Voor de Nederlandse televisie was er maandagavond geen belangrijker nieuws dan het prostaatprobleem van Marco Kroon, onze enige nog levende nationale held. Het hele verhaal is nu wel bekend. Carnavalspak,  kikkerkoning, wildplassen, piemel, afschudden (uitschudden?!), handboeien, kopstoot. Met deze paar kernwoorden kan een schitterend verhaal gemaakt worden. Pauw, de Telegraaf, Volkskrant, Nieuwsuur, letterlijk alle media deden dat en lieten hun licht schijnen over Marco’s  (volgens eigen zeggen) slappe en kleine piemel. Gezegend is het land waar die het grootste nieuws is. Petra Urban, de rechtbanktekenaar van de Telegraaf, maakte dit schitterende portret.

Marco wordt bijgestaan door het advocaten-echtpaar Knoops. Dat vind ik bijzonder. Bij iedere controversiële zaak duikt het echtpaar op. Geert Wilders,  Julio Poch, de Deventer moordzaak, de Puttense moordzaak enzovoorts. Meestal met succes. Ongetwijfeld is het echtpaar buitengewoon kundig. Maar mij valt op dat ze onveranderlijk met zijn tweeën opereren. Dat is zo lief!


We kennen veel beroemde advocaten. Iedereen kent de vaste gasten van de talkshows. Gerard Spong, Peter Plasman, Bénédicte Ficq  en de ongekroonde maar helaas afgezette koning van hun allemaal, Bram Moszkowickz. Allemaal kundig en allemaal zeer welbespraakt. De diensten van hun assistenten blijven altijd buiten beeld. Publiciteit is er slechts voor de Advocaat, met hoofdletter. Hoe anders is het met het echtpaar Knoops.  Op de TV? Prima, maar dan samen. Waar Geert-Jan gaat, gaat Carry. In de supermarkt of in het Amsterdamse bos kom ik dit type echtparen regelmatig tegen. Man en vrouw in hetzelfde waterdichte windjack, de stevige doorstapschoenen en dezelfde elektrisch fiets.  Carry en Geert-Jan hebben dezelfde toga. Het vleesgeworden ideale huwelijk. Ik vind dat aandoenlijk.


Romeo en Julia, Bonny en Clyde, Heidi en Peter, Hans en Grietje, Geert-jan en Carry. Isn’t it romantic?

26/11/19


Onderduikers in het paleis op de Dam

WO2 is nog altijd een bron van verhalen. Zelfs indien overbekend, kunnen sommige verhalen niet vaak genoeg worden verteld. Opdat een een alweer nieuwe generatie ze ook moet kennen. Theodor Holman vertelde me dat er in de oorlog onderduikers waren in het Amsterdamse koninklijk paleis. Hè?  Zo moedig was het koningshuis toch niet? Nee, het koningshuis niet, een eenvoudige conciërge wel. Adriaan Perfors heette die man. Theodor  schreef er zeven jaar geleden een column over.  Ik googlede nog wat na. 

Perfors stond bekend om zijn sympathie voor politiek links. Op het internet heb ik niet kunnen vinden dat hij lid van de CPN was. Maar volgens overlevering was hij een overtuigd communist. Daarom moet het een verrassing zijn geweest dat hij uitgerekend de baan als conciërge kreeg. Kennelijk was dat geen probleem voor koningin Wilhelmina. Pleit voor haar. Dat wel.


Zodra de bezetting een feit was verborg Perfors de kunstschatten. Zelfs de gigantische schildering op het het plafond van de Burgerzaal werd latje voor latje afgebroken en elders opgeslagen. Zelf woonde hij met zijn gezin in de conciërgewoning in een hoek van het enorme gebouw. Daar verborg hij twee Joodse onderduikers. Ben Rogiers Zwart en de arts Leo van Lier. Leo was zo gek op zijn hond Boef dat hij geen afscheid wilde nemen. Boef mocht ook onderduiken. In de steenkolos hadden misschien meer mensen zich kunnen verbergen. Maar Perfors nam het risico niet want foute functionarissen liepen voortdurend in en uit. “Mijn woning is mijn huis, daar komen ze niet,’ redeneerde hij. Toch  mochten vaak jongens die gezocht werden voor de Arbeidseinsatz s-nachts blijven slapen.

De nazi’s wilden natuurlijk dolgraag regeren vanuit het prestigieuze gebouw, het was het symbolische middelpunt van Nederland. Perfors verhinderde dat op geniale wijze door alle kachels kapot te maken. Het gebouw was zogenaamd niet te verwarmen. De nazi’s hadden de middelen om dat in orde te laten maken. Maar er gebeurde niets omdat de NSB en al die andere foute clubs elkaar het licht in de ogen niet gunden.


Vlak voor de Duitse capitulatie trok het verzet in het gebouw. De conciërge had toen al de verborgen schrijfmachines en telexen naar het grote postkantoor achter het paleis gebracht. Dat moest natuurlijk strikt in het geheim en was gevaarlijk. Maar toen het nodig was in mei ’45, had het verzet een werkend kantoor.

Op 5 mei was Amsterdam bevrijd. Een klein groepje nazi’s had zich nog niet overgegeven. Zij verscholen zich in het gebouw van de Groote Club, schuin aan de overkant van het paleis. Op 7 mei schoten ze op de feestende menigte. Het was een bloedbad met honderden gewonden en 17 doden. De toen 5-jarige Willemijn Perfors was erbij toen haar vader terugschoot. Eén schot was genoeg. Met een bazooka werd de Groote Club in brand geschoten. De Duitsers gaven zich over.


Theodor Homan zou graag een film maken over dit verhaal. Het scenario is al jaren klaar. Maar die film kan alleen gemaakt worden met subsidie van het Nederlandse  Filmfonds. Maar helaas, de dames en heren van dat fonds vinden het niet interessant. Ik wel.

23/11/19

Centrum Amsterdam

Mijn leefwereld is mijn stadsdorp Oud Zuid en de golfclub in Noord. In de Amsterdamse binnenstad kom ik nog maar zelden. Te druk met toeristen, alle leuke winkels zijn vervangen door grootwinkelbedrijven, de stad is de stad niet meer, in de horeca is geen Nederlands personeel, enz. De bekende argumenten. Maar het zijn clichés en gewoon flauwe kul. De binnenstad is nog wel leuk!

Gisteren dronk ik iets met een vriend die in het centrum woont. Makkelijk voor hem, spraken we af bij café Zwart op het Spui. Omdat het mooi weer was (i.e. niet regende) ging ik op de fiets. Leuk ritje. Stadionweg, langs de Hilton, dan via de voetbalvrouw-sjieke Cornelis Schuytstraat doorsteken naar het Vondelpark, Leidseplein, grachten en je bent op het Spui. Langzaam fietsend nam dat nog geen 20 minuten.


Zodra je uit het Vondelpark komt verandert het karakter van de stad. Daar zijn de toeristen! Zoveel verschillende mensen, zoveel talen, zoveel mensen lopend op het fietspad, zoveel mensen bijna onder mijn voorwiel. Zo’n elektrisch fietsje als ik bezit kan 25 km per uur maar het is zelfmoord als je is de stad zo snel fietst. Overigens denk ik dat ik de enige Amsterdammer ben die stopt voor een rood stoplicht. ‘Ouwe lul,’ zie je de mensen denken die om me heen nog net even voor het aankomend verkeer oversteken. Ze hebben gelijk.


In café Zwart sloeg de nostalgie toe. Mijn eerste baantje in Amsterdam was bij een textielfirma op de Keizersgracht, vlakbij het S
pui. Na het werk gingen mijn collega’s en ik vaak nog even in de stad iets drinken. Het werd soms laat, heel laat. Onveranderlijk begonnen we bij Zwart. Dan een broodje eten bij Kootje en dan naar de Koningshut, ook op het Spui. We noemden het café Honingskut en met reden, het was een sneuveltent. In het café kwamen veel leuke studentes. Ook kwamen de  bereidwillige dames uit de steegjes daar in de buurt er vaak iets drinken als het rustig was. Ach, het is al bijna zestig jaar geleden. Café Zwart is nog precies hetzelfde als toen. Zelfs de oer-Amsterdamse barman was hetzelfde rondborstige type dat daar vroeger ook de scepter zwaaide. Broodje van Kootje is reeds lang verdwenen, alleen bij van Dobben, een stukje verder, worden nog belegde broodjes verkocht. Maar toen ik via de Spuistraat terug naar huis fietste zag ik dat de Koningshut nog bestaat. Ik bedacht dat fietsen door de binnenstad van Amsterdam nog steeds zijn charmes heeft. Of er bij de Koningshut nog steeds bereidwillige dames te vinden zijn heb ik niet kunnen vaststellen.

21/11/19

Verenigde Treiternaties

De meeste leden van de Verenigde Naties geloven dat de problemen in het Midden Oosten zijn opgelost als de Tempelberg in de stad Jeruzalem een Arabische naam krijgt. Alle andere problemen in de wereld zijn niets vergeleken met de problemen van de Palestijnen. We kennen de riedel.

Har ha Bajit heet de berg waar de restanten van de tempel staan in het Hebreeuws. Berg van het Huis. Huis staat voor huis van God. Daar moet je in geloven. Persoonlijk vraag ik me af waarom God dan niet even de hemel splijt en donderend vraagt of het nou eens afgelopen kan zijn met dat gesodemieter daar beneden. God zal het kennelijk worst wezen.

De Verenigde Naties vonden het prima toen Jordaanse soldaten - op die voor Joden, Christenen en Moslims heilige plaats - hun paarden stalden. Ze hebben er nooit tegen geprotesteerd, Enfin, toen Israel in 1967 Jeruzalem veroverde en de berg in ere werd hersteld, wisten de Arabische staten niet hoe snel ze dat stukje land ook heilig moesten verklaren. En Israel was zo goedwillend om de vrijheid van godsdienst te garanderen en de omgeving van de Al Aqsa moskee verboden voor Joden te verklaren. 


De muur en het plein voor de muur in de oude stad hebben ontegenzeggelijk iets bijzonders. Ik kan niet tellen hoe vaak ik er in al die jaren ben geweest. Hoewel absoluut ongelovig, ontroert me de bijzondere sfeer iedere keer weer. Op de een of andere manier voel ik me daar thuis, dat stukje aarde belichaamt mijn geschiedenis.

Helaas zijn er regelmatig relletjes. Voor veel moslims in Jeruzalem is het nu eenmaal leuk om vanaf de moskee stenen te gooien naar de biddende Joden daar beneden. Dan grijpt de Jeruzalemse politie in waarna de VN het Israëlische geweld veroordeelt. Zo gaat dat al tientallen jaren en zo zal het nog wel even doorgaan.


Vorige week namen 158 VN-leden een resolutie aan waarin de staat Israel van duizenden jaren geschiedenis ontnomen wordt. Als die landen hun zin krijgen zal De Tempelberg voortaan Haram al-Sharif heten. Gelukkig krijgen ze hun zin niet. Israel trekt zich er niets van aan. Terecht. Het lijkt of dat de Verenigde Naties maar één doel hebben en dat is Israel treiteren. Daarmee treiteren ze alle Joden. Dat is niet eens meer schokkend, we zijn het zo langzamerhand wel (weer) gewend. Wel schokkend is dat de Nederlandse regering daar vrolijk aan mee doet.

19/11/19


Hou maar op met Sinterklaas

Ik heb er alle begrip voor dat mensen met een donkere huidskleur (mensen van kleur, moet er tegenwoordig gezegd worden) zich zeer ongemakkelijk voelen met het begrip Zwarte Piet. Voorstanders van de oude traditie zeggen dat het alleen maar symbolisch is en dat het kinderfeest verpest wordt door drammerige zwarte mensen (mensen van kleur) die zich ten onrechte gediscrimineerd voelen. Zal allemaal best die onschuld, die goede bedoelingen, dat leuke kinderfeest. Maar het blijft een feit dat een hele groep mensen als beetje dommige knecht van een spierwitte Sinterklaas wordt neergezet. Het tegenargument dat huidskleur niets met Zwarte Piet te maken heeft is onzin. Als dat waar zou zijn zou een witte, rode of zo’n lullige veegpiet niet zoveel weerstand oproepen.


Ik ben Joods (mens van Joods) en dat wil ik weten. En ik wil best bekennen dat ik me vaak behoorlijk ongemakkelijk voel met zogenaamde complimenten als dat Joden zo intelligent zijn en “jullie zijn zo goed met geld.” Lazer alsjeblieft effe op. En ja, ik heb gloeiend de pest aan Shakespeare’s toneelstuk ‘de Koopman van Venetië’. Dat stuk had nooit meer gespeeld mogen worden. En vandaar mijn begrip voor de mensen die protesteren tegen Zwarte Piet.


Maar dat neemt niet weg dat ik kotsmisselijk ben van die
hele discussie. Dat komt omdat beide kanten het grootst mogelijke schorem aantrekken. De voorstanders trekken rechtse fascisten aan, de tegenstanders hetzelfde geteisem maar dan van ultralinkse signatuur. Zoals de idioot die in Alkmaar haar haat voor Zwarte Piet en Israel op één stukje karton combineerde.


Het Sinterklaasfeest is verpest. Ik vrees dat dat nooit meer goed komt. Schaf het maar af. Vier in plaats daarvan lekker Kerst of Chanoeka. Ook sprookjes.


Met Touria is Amsterdam gelukkig

GroenLinks is in Amsterdam aan de macht en dat zullen we weten. GroenLinks wethouder voor kunst en cultuur is Touria Mellani, opgegroeid in de metropool Winterswijk. Het spreekt vanzelf dat iemand die daar is opgegroeid geschikt is om de kunst en cultuur van de Nederlandse hoofdstad te behartigen. Met Touria weten de inwoners dat het budget voor cultuur van 111,6 miljoen Euro (voor 2021-2024) in goede handen is. Touria weet alles van cultuur. En van inclusie. Wat inclusie precies is, weet Touria zelf het beste, ze heeft dat woord uitgevonden en daarop is ze trots. Ze gebruikt het dan ook 37 keer in haar nota de kracht van kunst en cultuur waarin wordt uitgelegd waaraan subsidieaanvragers moeten voldoen willen ze subsidie krijgen. Hoe en wat maakt weinig uit. Als er maar voldaan wordt aan het allerbelangrijkste: diversiteit en - daar gaan we weer - inclusie. Natuurlijk krijgen de bekende musea en theaters subsidie zoals vanouds. Maar minder dan voorheen want er moet geld worden vrijgemaakt voor een “museale voorziening van ons slavernijverleden.” Let wel, ons…

Touria presenteerde haar nota in Kickboks-school Boogieland in Amsterdam Noord. Heel kunstminnend Amsterdam was daar aanwezig. Oh wacht…


Het Stedelijk Museum, toch benauwd dat de subsidiestroom ophoudt, was er als de kippen bij en liet meteen weten Kick Out Zwarte Piet van harte te steunen. Eerste taak van een nationaal museum uiteraard.

Amsterdam verandert in hoog tempo in een gekkenhuis.

17/11/19


Ter Apel - Amsterdam V.V.  Lucratieve business

Drie uur en 13 minuten duurt het om met het openbaar vervoer van asielcentrum Ter Apel naar het Amsterdamse Rokin te gaa
n. Eerst 3 minuten lopen, dan met bus 73 naar het station in Emmen, in Zwolle overstappen naar Amsterdam Zuid en dan met de metro naar het Rokin. Daar een uurtje of twee zakkenrollen en dan dezelfde rit weer naar huis. Al met al een werkdag van bijna 10 uur maar het is natuurlijk wel een goede dagbesteding voor de kansloze Noord-Afrikaanse asielzoeker. Die mannen moeten toch wat te doen hebben. Kans op arrestatie is klein en als je gearresteerd wordt ben je zo weer thuis. Met een proces-verbaal maar dat wordt lachend voor de deur van het politiebureau verscheurd. Kans op uitzetting is er niet want van onze lieve burgemeester mag niet genoteerd worden dat de zakkenrollers asielzoekers zijn. Vinden die jongens heel lief van de burgemeester. Dat zakkenrollen is best een lucratieve business . De kosten moeten er wel uitkomen en een retourtje Ter Apel - Amsterdam kost € 62,82

Zou de burgemeester van Ter Apel de reiskosten voorschieten?


Eng vooruitzicht

M
instens drie keer per week rijd ik van Zuid naar Noord via de A10. Ga ik via de Zeeburgertunnel dan mag ik 100 rijden. Meestal rijd ik gewoon met het verkeer mee, ongeveer tussen de 110 en 120 km/h. Flow of traffic, heet dat in modern Nederlands. Ga ik via de westkant door de Coentunnel, dan houd ik me - met trillende snelheidsmeter - exact aan de 80-kilometerlimiet. Trajectcontrole! Vijf kilometer te hard en de acceptgiro ligt een week later op de mat.


Nu moeten we dus overal honderd rijden. Hysterische symboolpolitiek van onze regering, die zichzelf gevangen ziet in een dwaze stikstofdiscussie. De klimaatgelovigen van Groen Links en D66 maken ons wijs dat Nederlandse stikstof de wereld vernietigt. De rechterlijke macht, die steeds vaker de plaats van de volksvertegenwoordiging inneemt, gelooft dat ook. 


Het zij zo, maar ik denk dat iedereen gewoon blijft rijden zoals altijd. Net zoals nu, waar dat nog wel mag, maar heel weinig mensen werkelijk 130 rijden. Wil er gehandhaafd worden, dan zullen er overal trajectcontroles moeten komen. De camera’s die daarbij horen, worden straks gebruikt door allerhande overheden. Nog meer Big Brother. Dat is een eng vooruitzicht.


DDR


Vorige w
eek was het 30 jaar geleden dat de Berlijnse muur viel. Drie dagen voor de grote omkeer was ik in Oost Berlijn. Het pleit niet voor mijn politieke inzicht dat het voor mij net zo’n grote verrassing was als voor de Duitsers zelf. In die tijd kwam ik heel regelmatig in de DDR en dat er iets broeide was duidelijk. Maar dat het zo snel zou gebeuren was een gigantische verrassing. In Oost Duitsland waren de verfoeilijke eigenschapen van het communisme nog meer zichtbaar dan in andere oostblok-staten en de Sovjet-Unie zelf. Kwam natuurlijk ook omdat ik de taal goed kende. Toch kwam ik graag in de DDR. Hoewel ik er nooit een geheim van maakte dat ik Joods was en vaak in Israel kwam, waren de mensen altijd uiterst vriendelijk. En - ook niet onbelangrijk - ik verdiende er uitstekend mijn brood met lelijke textiel uit China. Alle aandacht die vorige week aan het einde van de DDR werd besteed gaf me aanleiding dit oude verhaal van stal te halen


John Bercow


Het is te hopen dat na de verkiezingen van december het gezeur over de Brexit eindelijk eens afgelopen is. En dat Boris Johnson wint, antisemiet Jeremy Corbyn zou een catastrofe zijn. Wanneer daarna het Uk eindelijk de Europese Unie verlaat is dat niet het einde van de wereld. Onze economie stort echt niet in en de Britse hooguit een beetje. Ik ben er van overtuigd dat Brexit slechts het begin is van weer een reeks eindeloze onderhandelingen. Neemt niet weg dat Brexit een gigantische blunder is. Zegt John Bercow. Wat jammer dat die man gestopt is als parlementsvoorzitter. Ik hoop dat hij doorgaat in de politiek. Hij zou een geweldige partijleider of premier zijn. Van Labour of de Conservatieven, maakt niet uit. Zoveel beter dan de clowns die nu de Britse politiek bepalen.

7/11/19


Kannibaal


Het zou goed voor ons zijn als we geen vlees meer zouden eten. Goed voor ons en voor de wereld. Het staat vast dat wanneer het verbouwde veevoedsel zou worden vervangen door plantaardige, voor mensen eetbare producten, in een klap de honger uit de wereld is. Bovendien verhoogt vlees je cholesterol. Kortom, vegetarisme is gezond. De Dierenpartij wil ons doen geloven dat veganisme nog veel gezonder is. Dat veganisten er onveranderlijk uitzien als bijna-dood is toeval. ‘t Zal allemaal best maar ik doe er niet aan mee. De mens is nu eenmaal als carnivoor geboren. Hoewel ik me er van bewust ben dat ik langzamerhand tot een minderheid behoor. ‘Jongeren eten geen vlees meer,’ wordt gezegd. Zou het? Zo is het bij Cannibale Royale altijd druk is en de meeste gasten zijn niet ouder dan een jaar of veertig. Het menu bestaan uit biefstuk, van 300, 600 gram of een kilo. (!) Oh ja, groentes serveren ze daar ook. Is dat lekker? Ja, heel lekker!



6/11/19


Duurzaam


Het onvolprezen NIW heeft een lezersforum. Iedere week mogen vier lezers hun mening over een stelling laten weten. Ik mag daar af en toe aan mee doen. Dat moet in maximaal 1438 karakters, inclusief spaties. Logisch dus dat een en ander soms wat kort door de bocht is. Hoe dan ook, bij aanvang van het nieuwe Joodse jaar was de stelling:

“in 5780 ga ik duurzamer leven”

Nou dat ben ik niet van plan. Mijn stellingname:


Het is maar de vraag of wij er iets tegen kunnen doen tegen de opwarming van de aarde. Misschien, maar dan moet dat wereldwijd gebeuren. En dat is nou net het probleem. In grote delen van de wereld kan de bevolking zich nu de levensstijl veroorloven die voor generaties daarvoor nog ondenkbaar was. Denk maar niet dat de miljarden inwoners van China en India zich door ons de (klimaat)wet laten voorschrijven. Welnee, die mensen kunnen nu eindelijk auto’s kopen en reizen. En reizen doen ze, ga maar eens kijken in Giethoorn.

De duurzaamheidsmaatregelen die onze regering neemt, zijn lachwekkend. Wij moeten van het gas af, onze Oosterburen moeten er juist aan. En twee wel werkende remedies worden angstvallig vermeden: atoomenergie en geboortebeperking. Gemeentes moeten honderden miljoenen bijleggen bij de slecht werkende warmtecentrales. Boeren moeten hun koeien slachten. Die beesten zijn de eerste echte slachtoffers van de nieuwe duurzaamheidsgodsdienst. De gelovigen doen me denken aan jehova’s getuigen. Voor hen is Gretha Thunberg de heiland. En onze regering doet er graag aan mee, neemt het voortouw en is de braafste in Europa. Intussen is onze omgeving alvast volgeplempt met afschuwelijke windmolens. Als bewijs van onze ware gelovigheid.

Nee, ik ga in 5780 niet duurzamer leven. Ik kijk wel uit. Nou ja, aan een beetje Tikkun Olam wil ik wel doen. Ik beloof dat ik met mijn 12-cylinder SUV niet harder dan 160 zal rijden.


5/11/19


Tentoonstelling


Voor ons, de kinderen die de oorlog meemaakten en in zekere zin ook voor onze kinderen en kleinkinderen gaat de invloed van WO2 op ons dagelijkse leven nooit voorbij. Maar dat betekent niet dat de overlevers altijd hetzelfde denken. Soms heeft de oorlog invloed op zaken die er op het oog niets mee te maken hebben. Ik ken mensen die 75 jaar na de bevrijding nog geen voet in Duitsland zetten of principieel geen
Duitse auto wensen te bezitten. In mijn omgeving zijn dierbaren die nooit in hun kleding de nazikleuren rood en zwart combineren. Of geel dragen, want de ster….

Zelf ben ik in dat opzicht ongevoelig. Ik kom sinds 1963 regelmatig in Duitsland, koester mijn 10 jaar oude Mercedes en kleuren zijn slechts kleuren. Design vind ik interessant, hedendaags design zeker. Maar mijn voorkeur gaat uit naar het design tijdens het interbellum, de tijd tussen de twee wereldoorlogen. De Bauhaus periode heeft schitterende architectuur opgeleverd, nergens ter wereld is dat beter te zien dan in mijn geliefde Tel Aviv. Nadat de nazi’s aan de macht kwamen was er voor het genie van de Bauhaus ontwerpers nog nauwelijks werk. Voor de Joden onder hen sowieso niet, maar ook fatsoenlijke niet-Joodse ontwerpers weigerden zich te schikken naar de kitscherige smaak van de nieuwe machthebbers. Helaas waren ze niet allemaal fatsoenlijk. Ontworpen werd er, en hoe! Wie ooit een nu als museum ingericht concentratiekamp heeft bezocht moet de gruwelijke eenvormigheid zijn opgevallen. Die monotonie, die grauwheid en lelijkheid is ooit ontworpen door mensen die zichzelf artistiek begaafd vonden en dat misschien ook wel waren. Wat waren dat voor mensen, wat bezielde hen?

Die vraag houdt me al langer bezig en daarom keek ik uit naar de tentoonstelling van nazidesign in het Bossche Designmuseum. Voordat die openging wemelde het al van de protesten. De tentoonstelling zou een vergoelijking van het nazisysteem betekenen en de verkeerde mensen aantrekken. Hoe oprecht ook, ik ben het met die bezwaren niet eens want met het argument dat tonen van het ultieme kwaad mensen op mensen op verkeerde ideeën brengt, zou ieder boek of tentoonstelling over die vreselijke tijd tegengehouden kunnen worden.


Toch wat bezwaard ging ik, vergezeld van een heel goede vriend, naar Den Bosch. Het viel niet tegen. Op de bovenste etage van het museum wordt doorlopend een korte film vertoond, samengesteld uit beelden uit die tijd. Die zijn bekend natuurlijk, maar toch zo gemonteerd dat het een ander inzicht geeft. Op de etage eronder worden zonder sensatiezucht al die plakkaten, uniformen, voorwerpen uit die tijd getoond. De mensen van het museum zijn erin geslaagd om heel goed te laten zien dat design een enorme rol speelde in de nazi-ideologie. De ontwerpers vermeldden zonder enige schroom hun naam onder het ontwerp van de runentekens, de boekomslagen en de posters. Kleuren, vormgeving, belettering, letterlijk alles wat te bedenken is, was erop gericht om de massa te beïnvloeden. Dat is helaas maar al te goed gelukt. In dat opzicht is de tentoonstelling wel degelijk een waarschuwing, ook voor vandaag. 


Toen wij er waren was het vrij druk. Het keurige publiek was zeer onder de indruk. Doodstil staan de mensen stil bij iedere vitrine. In een uurtje is de expositie wel gezien. Juist omdat de museumdirectie er zeer goed voor heeft gezorgd dat iedere sensatiezucht vermeden wordt, lijkt me de vrees dat de tentoonstelling neonazi’s zou aantrekken onnodig. Integendeel zelfs. De uitgang van het museum is recht tegenover het Joods Monument met de namen van de 293 Bossche Joodse mannen, vrouwen en kinderen die door de nazi’s zijn vermoord. Het kan niet anders dan dat de de bezoeker van de tentoonstelling een nog ongemakkelijker gevoel geeft. Er lagen verse bloemen bij het monument. Die hadden er niet gelegen zonder die tentoonstelling en zijn neergelegd door bezoekers. Dat geeft een goed gevoel.


4/11/19


De Appel valt...


                                                                                                                                                                                                                                                                                        






           
           


In 2011, vrij kort na het Demjanjuk-proces maakte regisseur Rinske Bosch in opdracht van de Joodse Omroep een serie films over hoe opvolgende generaties in Joodse gezinnen met elkaar leven. Een van de zes films ging over mijn dochter Vivian, mijn kleindochter Noa en mezelf. Al eerder maakte de Wereldomroep een film van de reis die Noa en ik maakten naar Polen, op zoek naar de sporen van Demjanjuk. Van die film is op Youtube een stukje van drie minuten te zien. Maar tot mijn verwondering en vreugde staat de Appel valt, de familie Fransman nog onverkort op internet.

De familie Fransman gemist? Start met kijken op NPO Start


4/11/19